Wiele twarzy dysocjacji: Meandry diagnozowania i terapii dysocjacyjnego zaburzenia tożsamości

„Wiele twarzy dysocjacji” była pierwszą w Polsce konferencją naukową w całości poświęconą dysocjacyjnemu zaburzeniu tożsamości (DID). Spotkanie miało charakter kazuistyczny – prezentowano różnorodne obrazy kliniczne, trudności diagnostyczne oraz wyzwania, jakie napotykają terapeuci w pracy z osobami z DID. Konferencja odbyła się 20 września 2025 r. na Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie, a jej organizatorami byli E-psyche we współpracy z Centrum Badań nad Traumą i Dysocjacją. Wydarzenie odbyło się pod patronatem European Society for Trauma & Dissociation. Konferencja była także okazją do świętowania 10-lecia naszej działalności związanej z upowszechnianiem wiedzy o zaburzeniach dysocjacyjnych, prowadzeniem szkoleń i badań naukowych. 

W konferencji wzięło udział blisko 200 uczestników, a wśród prelegentów znaleźli się specjaliści psychiatrii i psychologii klinicznej, certyfikowani psychoterapeuci, konsultanci EMDR Europe oraz superwizorzy Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Wspaniała atmosfera sprzyjała dzieleniu się doświadczeniem klinicznym i refleksją nad praktyką. Po krótkim wprowadzeniu w tematykę rozpoznawania DID, przedstawionym przez Radosława Tomalskiego, Małgorzata Szewczyk omówiła złożony proces leczenia pacjentki, u której współwystępowały nasilone cechy zaburzeń osobowości narcystycznej komplikujące terapię. Następnie Katarzyna Karbowska zaprezentowała przypadek pacjenta transpłciowego, którego cechy osobowościowe destabilizowały proces terapeutyczny i doprowadziły ostatecznie do przerwania leczenia wskutek przekraczania ustalonych zasad. Magdalena Kilan-Banach podzieliła się refleksją nad wątpliwościami, jakie rodzą się u terapeuty w pracy z pacjentem skrajnie unikającym i nieświadomym objawów, a jednocześnie doświadczającym nieoczekiwanych intruzji części dysocjacyjnych pokrytych niepamięcią. Z kolei Marta Weber i Katarzyna Świerzko przedstawiły ponad dwudziestoletnią historię leczenia pacjentki, która przez długi czas unikała ujawniania objawów dysocjacyjnych lub przerywała terapię, gdy były one zauważane, co obrazowało ogromne trudności z zobaczeniem swojej urazowej historii. Bardzo poruszający był opis Eweliny Janiak-Wojdyńskiej dotyczący ujawniania się części dysocjacyjnych u kilkuletniej dziewczynki leczonej pierwotnie z powodu objawów stresu pourazowego. Igor Pietkiewicz omówił zasady leczenia fazowego DID, koncentrując się na trudnościach związanych z fazą stabilizacji i ilustrując je opisem kryzysów pacjentki z wysoce pofragmentowaną strukturą tożsamości, wynikającą prawdopodobnie z doświadczeń rytualnego nadużycia. Wystąpienia zakończyła Joanna Barszczewska, która opisała zmagania pacjentki z akceptacją własnych części dysocjacyjnych i tendencją do unikania, stanowiące kluczowe wyzwanie w procesie terapeutycznym.

Wydarzenie to było okazją do zapowiedzi uruchomienia w 2026 rok całościowego kursu psychoterapii, łączącyego głównie podejście psychodynamiczne i EMDR, akredytowanego przez Polskie Towarzystwo Psychiatryczne. Program kursu obejmie wszystkie kluczowe elementy przewidziane w procedowanej ustawie o zawodzie psychoterapeuty – wiedzę teoretyczną, rozwój umiejętności, superwizję i własne doświadczenie (self-experience).