Dr Robert Grzywacz SJ o objawieniu jako wydarzeniu

Dr Robert Grzywacz SJ z Katedry Filozofii Współczesnej opublikował artykuł pt. “Revelation as Event: Ricoeurian Discourse and Richirian Affectivity in the Interpretation of Biblical Prehistory”. Artykuł można znaleźć w monografii zbiorowej pt. “EVENT and Its Mediation Interdisciplinary Perspectives in Philosophy, Religious Studies, Literary Studies, and Cultural Theory”, zredagowanej przez Miklósa Nyírő, Zsuzsánnę Lurcza i Pétera Makai (Miskolc University Press 2026, s. 61-81).

W swoim artykule dr Grzywacz porównuje filozofię mediacji symbolicznej i językowej Paula Ricoeura oraz transcendentalną fenomenologię Marca Richira pod kątem ich odmiennych podejść do objawienia poprzez akt czytania prehistorii biblijnej. Dla Ricoeura czytanie wiąże się z intencjonalną eksteriorizacją dyskursu, polegającą na osiągnięciu autonomii semantycznej poprzez wyobrażenie sobie świata tekstu. Ten proces interpretacyjny umożliwia samooczyszczenie z iluzji narcystycznych. Analizując Księgę Rodzaju, Ricoeur podkreśla fundamentalny, ale jednocześnie inauguracyjny charakter stworzenia, odrębny od datowalnej historii. Relacje biblijne mają charakter wielogłosowy, ukazując stworzenie jako kruchy, zaburzony porządek.

Richir wykorzystuje hiperboliczną redukcję fenomenologiczną, aby dotrzeć do sfery poprzedzającej struktury symboliczne. Ta pierwotna fenomenalizacja wiąże się z nieintencjonalną fantazją, napędzaną zasadniczo ślepą afektywnością. Czytanie stanowi wydarzenie afektywne, wykorzystujące percepcyjną fantazję w celu ułatwienia empatii wobec życia emocjonalnego bohaterów. Richir krytykuje „fałszywe ja” i odrzuca tradycyjną interpretację biblijnej prehistorii. Odwołując się do Melville’a, interpretuje polowanie Achaba na Lewiatana jako tyraniczne wyzwanie rzucone stworzeniu, wykazując, że Moby Dick uosabia wysublimowaną, negatywną postać afektywności zniekształconej przez tyranię i nienawiść do samego siebie. Narracja „Billy’ego Budda” obnaża nieunikniony horyzont tyranii leżący u podstaw porządku społeczno-politycznego.

Dr Grzywacz argumentuje, że obaj myśliciele dążą do wyzwolenia jaźni z iluzji narcystycznych. Ricoeur osiąga to poprzez odczytanie jako wydarzenie, w którym pośredniczy symbolika. Richir natomiast wymaga bezpośredniego odwołania do afektywności.

Tekst artykułu (jak i cała monografia) jest dostępny w Open Access: https://ojs.uni-miskolc.hu/index.php/event2026/article/view/4800