Instytut Filozofii Informuje - maj 2026

Prof. Robert Koons poszerza współpracę z UIK

Bardzo się cieszymy, że procentują nasze międzynarodowe konferencje z serii Christian Philosophy Conference. W ramach umiędzynarodowienia ścieżki filozoficznej w Szkole Doktorskiej UIK pod koniec kwietnia swoje zajęcia poprowadził prof. Robert C. Koons z University of Texas w Austin (USA). Pan Profesor poprowadził seminarium monograficzne dla doktorantów pt. „Thomas Aquinas’s natural theology in the Summa Theologiae”. Prof. Koons był gościem specjalnym konferencji „Christian Philosophy Facing Naturalism” we wrześniu 2024 roku.

Centrum badawczo-wdrożeniowe CTRL intensywnie szkoli

W środę, 29 kwietnia, dr hab. Jarosław Kucharski prof. UIK jako członek CTRL prowadził warsztaty dotyczące krytycznego myślenia w etyce dla uczniów w Liceum Ogólnokształcącym „Edukacja” we Wrocławiu.

Natomiast w sobotę, 23 maja, odbyło się 5 godzinne szkolenie pt. „Zniekształcenia poznawcze i rola krytycznego myślenia w ich restrukturyzacji” przygotowane przez dr hab. Piotra Duchlińskiego prof. UIK. Zniekształcenia poznawcze to błędy w myśleniu, które wpływają na nasze emocje, zachowania i relacje. Dotyczą każdego – bez wyjątku. Podczas szkolenia Pan Profesor pokazał sposoby radzenia sobie z zniekształceniami poznawczymi: konkretne techniki oparte na psychologii poznawczo-behawioralnej, narzędzia krytycznego myślenia zastosowane w praktyce, strategie do samodzielnej pracy nad swoim sposobem myślenia. Druga część szkolenia odbędzie się w sobotę, 13 czerwca, o godz. 9.00, i jest zatytułowana: „Komunikacja bez przemocy (NVC) i krytyczne myślenie w praktyce”.

Warsztaty i szkolenia zrealizowano w ramach projektu „Krytyczne myślenie, kultura logiczna i edukacja filozoficzno-etyczna jako wyzwania współczesności”, finansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II” (nr umowy: NdS-II/SN/0415/2024/01).

Religijne horyzonty fenomenologii Edmunda Husserla

W środę, 13 maja, odbyło się kolejne spotkanie międzynarodowego seminarium pt. „Etyczno-antropologiczne i religijne horyzonty fenomenologii Edmunda Husserla”, prowadzone przez naszą współpracowniczkę, dr Monikę Adamczyk-Enriquez (Archiwum Edyty Stein). Seminarium podejmuje fenomenologiczną analizę idei Boga u Husserla oraz pytanie o jej relację do doświadczenia Boga osobowego.

Przy tej okazji zapraszamy do lektury najnowszego artykułu dr Adamczyk-Enriquez. Tekst pt. „Reconciliation of metaphysics and phenomenology? Edith Stein as a bridge-builder between idealism and realism” właśnie ukazał się w czasopiśmie naukowym “Continental Philosophy Review” (https://doi.org/10.1007/s11007-026-09730-9). Już niedługo ogłosimy Call for Papers na konferencję o Edycie Stein organizowaną wspólnymi siłami z naszą Współpracowniczką.

Rozwój człowieka w dobie AI – dyskusja etyka i psychologa

W poniedziałek, 18 maja, odbyło się interdyscyplinarne spotkanie pt. „Szanse i zagrożenia dla rozwoju człowieka ze strony sztucznej inteligencji”, które miało formę dyskusji psycholożki z etykiem, dr Anny Filip z dr hab. Jarosławem Kucharskim prof. UIK. Dr Anna Filip, jest psycholożką i logopedą, pracuje w Katedrze Psychologii Rozwoju Człowieka Instytutu Psychologii UIK. Prof. Jarosław Kucharski jest filozofem, coachem, trenerem, pracownikiem Katedry Etyki Ogólnej i Stosowanej oraz członkiem Centrum Critical Thinking Research Lab przy Instytucie Filozofii UIK.

Dr Jakub Pruś na „Tygodniu projektowym” Uniwersytetu Śląskiego

Na zaproszenie Uniwersytetu Śląskiego dr Jakub Pruś prowadził w trakcie „Tygodnia Projektowego” zajęcia ze „Sztuki argumentacji” (ponad 20 godzin zajęć w trzy dni). W module tym wzięło udział ok. 300 studentów z różnych kierunków studiów. III Tydzień Projektowy na Uniwersytecie Śląskim odbywał się w dniach 11–15 maja. W ramach tej inicjatywy studenci i studentki zdobywali umiejętności i kompetencje oraz uzupełniali wiedzę realizując wybrane moduły. W czasie Tygodnia mieli okazję skorzystać z warsztatów i zajęć ukierunkowanych na realizację wspólnych projektów grupowych. Zajęcia odbywały się stacjonarnie (w kampusach katowickim i sosnowieckim).

Seminarium filozofii religii

Dr Robert Grzywacz SJ poprowadził w środę, 13 maja, seminarium lekturowe z cyklu „Perspektywy Współczesnej Filozofii Religii” organizowane przez Bydgoski Oddział Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. Spotkanie było poświęcone filozofii Emmanuela Levinasa, jego ujęciu problematyki twarzy i szeroko rozumianej zewnętrzności. Przedmiotem dyskusji były fragmenty dzieła Levinasa pt. „Całość i nieskończoność”.

Dr Bosco Corrales z Katolickiego Uniwersytetu Walencji w UIK

W dniach 4-9 maja w ramach programu wymiany Erasmus Plus przebywał w Instytucie Filozofii i Instytucie Neofilologii dr Bosco Corrales Trillo, filozof z Universidad Catolica de Valencia (Hiszpania). Dr Corrales poprowadził w poniedziałek, 4 maja, zajęcia dla studentów filozofii pt. „Issues in ethics of migration and asylum”, a we wtorek, 5 maja, był gościem otwartego Seminarium Naukowego, gdzie przedstawił referat pt. “What binds us together? Exploring foundations for moral obligation” i poprowadził dyskusję. W kolejne dni poprowadził zajęcia dla studentów filologii angielskiej. Oprócz spotkań dydaktyczno-naukowych, dr Corrales zwiedził Uniwersytet, zapoznał się z prowadzoną działalnością naukową i dydaktyczną, a także spotkał się z dyrektorami Instytutu Filozofii oraz Instytutu Neofilologii, aby poszukać możliwości rozwoju współpracy naukowo-dydaktycznej (jedna już jest – udział w naszej wrześniowej konferencji z serii Christian Philosophy). Dr Bosco Corrales Trillo jest wykładowcą na Wydziale Filozofii oraz członkiem Szkoły Doktorskiej tego uniwersytetu. Jego zainteresowania badawcze obejmują etykę stosowaną oraz fundamentalną filozofię moralności i powiązanie jej z metafizyką. Relacje z Walencją nawiązaliśmy dzięki prof. Annie Bugajskiej, a następnie prof. Jarosławowi Kucharskiemu, którzy w ostatnich latach byli tam z wykładami w ramach Erasmus Plus.

Literackie Spotkania Filozoficzne o działach Conrada i Camusa

W piątek, 8 maja, zaprosiliśmy młodzież licealną, a także miłośników literatury i filozofii na Literackie Spotkanie Filozoficzne z nieprzemijającymi klasykami literatury światowej. Dr Magdalena Kozak zatytułowała swój warsztat literacko-filozoficzny: „’Jądro ciemności’ Conrada i ‘Dżuma’ Camusa jako podroż w głąb siebie”.

Filmowe Koło Filozoficzne o „Lektorze” i „Nowym początku”

Dr Magdalena Kozak zaprosiła we wtorek, 12 maja, na dyskusję filozoficzną wokół filmu Stevena Daldry'ego pt. „Lektor”. Amerykańsko-niemiecki dramat pt. „Lektor” (2008) z Kate Winslet, Davidem Krossem i Ralphem Fiennesem w rolach głównych jest adaptacją powieści Bernharda Schlinka pod tym samym tytułem (1995). Opowieść rozgrywa się w powojennych Niemczech. Świeżość pierwszej miłości, lektura największych dzieł literatury światowej i przerażająca hitlerowska przeszłość budują pełną emocji medytację nad człowiekiem, którego wybory naznaczają całe życie własne i innych. Natomiast w piątek, 29 maja, dr Szczepan Urbaniak, poprowadził dyskusję o filmie „Nowy początek” (ang. Arrival) w reżyserii Denisa Villeneuve’y (2016). Amerykańsko-kanadyjski film fantastycznonaukowy został zrealizowany na podstawie opowiadania „Historia twojego życia” Teda Chianga. Film opowiada o pierwszym kontakcie z obcymi i konsekwencjach tego wydarzenia.

Akademickie Forum Filozoficzne o autorytetach

Dr hab. Jarosław Kucharski prof. UIK zaprosił 14 maja starszych pasjonatów filozofii na dyskusyjne spotkanie, które tym razem było poświęcone autorytetom. Mogą one mieć zarówno korzystny, jak i niekorzystny wpływ na nasze życie - warto krytycznie zbadać, kogo obdarowujemy zaufanie, albo komu odmawiamy zaufania i na jakich podstawach.

Młodzieżowe Koło Filozoficzne o człowieku i algorytmach

W środę, 20 maja, zaprosiliśmy na spotkanie dyskusyjne pt. „Człowiek w sieci algorytmów. Czy można być wolnym w cyberświecie?” Warsztat poprowadziła dwójka pracowników: mgr Wiktor Deredas oraz dr Ewa Odoj. Czy można być wolnym w przestrzeni, która dzięki algorytmom nieustannie nas kategoryzuje, profiluje i przewiduje? Odwołując się do filozoficznych koncepcji wolności i autonomii, Prowadzący wraz z Uczestnikami spróbowali odpowiedzieć na pytanie, czy i jak można świadomie wymknąć się ze świata zaprojektowanego przez algorytmy. Mgr Wiktor Deredas jest doktorantem w Szkole Doktorskiej UIK na ścieżce kulturoznawstwo i przygotowuje dysertację pod kierunkiem dr hab. Anny Bugajskiej prof. UIK z zakresu badań nad sztuczną inteligencją. Dr Ewa Odoj zajmuje się badawczo teorią wiedzy i problematyką poznania, krytycznym myśleniem, filozofią umysłu i woli. M.in. jest kierowniczką Centrum Badawczo-Wdrożeniowego Critical Thinking Research LAB.

W „Akademii wartości” filozoficznie o zdrowej komunikacji

W poniedziałek, 18 maja, w ramach „Akademii wartości” dr hab. Piotr Duchliński prof. UIK poprowadził spotkanie pt. „Elementy komunikacji bez przemocy Marshalla Rosenberga”. Aktualne zainteresowania Pana Profesora dotyczą problematyki wieloaspektowego rozwoju osobowego i praktycznego wykorzystywania narzędzi coachingowych w różnych obszarach wsparcia rozwojowego. Prowadzi warsztaty coachingowe w aspekcie dydaktyczno-naukowym i rozwojowym. Dr hab. Piotr Duchliński prof. UIK jest nie tylko filozofem i etykiem, ale też trenerem kompetencji miękkich, konsultantem ds. dostępności, certyfikowanym coachem po Szkole Profesjonalnego Coachingu prowadzonej przez Instytut Psychoedukacji i Rozwoju Integralnego w Krakowie. 

Prof. Anna Zhyrkova keynote speakerem konferencji na Uniwersytecie Oksfordzkim

Z przyjemnością informujemy, że dr hab. Anna Zhyrkova prof. UIK została zaproszona jako gość specjalny na jubileuszową, XX. International Conference on Patristics Studies. Podczas konferencji Pani Profesor wygłosi wykład plenarny o swoich najnowszych badaniach.

Ta prestiżowa i najważniejsza dla badaczy starożytnego chrześcijaństwa konferencja odbędzie się w dniach 2-6 sierpnia 2027 roku w Oksfordzie i jest organizowana na Wydziale Teologii i Nauk o Religii oraz Wydziale Studiów Klasycznych Uniwersytetu Oksfordzkiego (UK). Konferencja odbywa się co cztery lata. Serdecznie gratulujemy Pani Profesor tego ogromnie ważnego wyróżnienia w świecie badaczy chrześcijańskiej starożytności!

Prof. Zhyrkova zajmuje się badawczo neoplatonizmem, logiką neoplatońską, neoplatonizmem chrześcijańskim, filozofią chrześcijańską, filozofią bizantyjską. Jest kierowniczką projektu grantowego NPRH „Uniwersalia” pt. „Plotyn. Dzieła wszystkie. Opracowanie naukowe, przekład, komentarz”. Kierowała projektem grantowym NCN „Harmonia” pt. „Neochalcedoński paradygmat filozoficzny” oraz projektem NCN „Opus” pt. „Zapomniane korzenie średniowiecznej kwestii uniwersaliów i indywiduacji. Próba rekonstrukcji metafizyki autorów wczesnobizantyjskich: Leontiusz Bizantyjski, Anastazjusz Synaita, Maksym Wyznawca, Teodor Raithu”. Jest też ekspertką Komisji Ewaluacji Nauki w aktualnej ewaluacji.

Pani Profesor jest kierowniczką Katedry Historii Filozofii. Prowadzi zajęcia z historii filozofii, w szczególności, historii filozofii starożytnej i patrystycznej, konwersatoria i seminaria monograficzne dotyczące współczesnego i chrześcijańskiego stoicyzmu oraz teologii i filozofii ikony.

O trashumanizmie w „Sporach moralnych XX wieku”

Dr hab. Piotr Duchliński prof. UIK zaprosił na kolejną rozmowę w ramach projektu „Spory moralne XXI wieku” filozofa, specjalistę od transhumanizmu, dr Waldemara Filipka, a tematem rozmowy były „Spory moralne o ulepszenie człowieka w transhumanizmie”. Dr Filipek przygotował także webinar pt. „Spory moralne o ulepszenie człowieka w transhumanizmie”. Autor webinaru jest absolwentem ścieżki filozofia w Szkole Doktorskiej UIK. Niedawno obronił rozprawę doktorską pt. „Etyka ulepszania człowieka. Analiza krytyczna propozycji transhumanistycznych” napisaną pod opieką prof. Duchlińskiego.

Warto dodać, że prof. Piotr Duchliński był gościem sekcji psychoanalitycznej Koła Naukowego „Psyche”, zrzeszającego studentów psychologii UPJPII. Spotkanie pod tytułem „Sumienie a superego” odbyło się w środę, 13 maja, na Kampusie Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.

Spory moralne o płeć: wideorefleksja prof. Anny Bugajskiej

W ramach projektu „Spory moralne XXI wieku” dr hab. Anna Bugajska prof. UIK przygotowała refleksję wideo pt. „Dystopia płci, płeć w dystopii”. Pani Profesor dyskutuje problematykę płci tak, jak pojawia się ona w dystopiach (literaturze, spekulacjach, mechanizmach społecznych), czyli rzeczywistościach, które są przeciwieństwem utopii. Bada, jak literatura dystopijna i rzeczywistości dystopijne opowiadają o płci, imaginacyjnie i spekulatywnie mierzą się z pytaniami i marzeniami dotyczącymi płci oraz różnymi sposobami jej przeżywania lub negowania. Prof. Bugajska wskazuje, że dystopie zadają ważne antropologiczne pytania. Serdecznie zapraszamy do słuchania: https://youtu.be/lrUDGr-Kx-A?si=neBzGJYIIPyJ63IZ

Moralna eksterytorialność: wideorefleksja prof. Jarosława Kucharskiego

W ramach projektu „Spory moralne XXI wieku” dr hab. Jarosław Kucharski prof. UIK przygotował refleksję pt. „Eksterytorialność moralna i wyspa Epsteina”. Pan Profesor analizuje pojęcie eksterytorialności moralnej zapożyczone z prawa międzynarodowego do opisywania zjawisk zachodzących w zachowaniach moralnych osób z grup społecznych charakteryzowanych jako zamożne, wpływowe, z wyższych kręgów itp., które czasami stawiają się ponad obowiązującymi normami moralnymi. Wydarzenia na wyspie Epsteina są dobrą ilustracją tych zjawisk, choć podobne sytuacje zostały już zauważone i analizowane przez starożytnych i licznych nowożytnych myślicieli. Serdecznie zapraszamy do słuchania: https://youtu.be/qkZ8rQgwVu0?si=NusY_fGGDT4nwkvB !

„Logika codzienna” o nowoczesnych technologiach i feminatywach

„Rożek u Prusia”? Majowy, 111. odcinek „Logiki codziennej” podejmuje analizę argumentacji dr Tomasza Rożka przedstawionej w jednym z filmów kanału „Nauka to lubię”. Wydany niedawno raport „Nastolatki 2.0” zainspirował kanał „Nauka to lubię” do nagrania filmu, w którym dr Rożek przedstawił różne argumenty za ograniczeniem dostępu młodych do social mediów i nowoczesnych technologii. Dr Jakub Pruś analizuje dwa argumenty: jeden przyczynowy, drugi z analogii (https://youtu.be/Mv0Gq_PPDHk?si=ukgD6j0B7-CHnbvP ). W kolejnym, 112. odcinku zatytułowanym „Feminatywy i odyseja argumentów @DziewuchyDziewuchom” Pan Doktor bierze na warsztat dwa interesujące memy oraz post (https://youtu.be/yR47QvNRVvM?si=0UTCPtcnZcaAG0G3 ). Co tam można znaleźć i czego się z tego można nauczyć? Zapraszamy do słuchania!

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II. Nazwa projektu: „Logika codzienna 2.0 – vlog o kulturze logicznej i argumentacji” (POPUL/SN/0257/2024/02)

Wniosek grantowy zaakceptowany do finansowania

Bardzo się cieszymy ze zdobycia kolejnego grantu z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, tym razem w ramach programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki III - Popularyzacja nauki”. Wniosek „Food For Thought. Rozwój kompetencji krytycznego myślenia dla kultury demokracji” otrzymał pełne finansowanie (292 425, 80zł) i prawie we wszystkich kategoriach maksymalną liczbę punktów - tylko w jednej kategorii jeden punkt został odjęty.

To kolejny owoc pracy Pań Doktor Ewy Odoj i Magdaleny Kozak oraz całego zespołu osób, które konsultowały wniosek, a także od kilku lat przyczyniły się do rozwijania pomysłów i do ich realizacji. Wielkie Brawa!

Projekt będzie trwać 24 miesiące i obejmie 144 spotkań filozoficznych online, 4 masowe spotkania stacjonarne (Festiwale Filozofii oraz Światowe Dni Filozofii), 72 podkasty. Jednostką wewnętrzną odpowiedzialną za realizację projektu jest Centrum badawczo-wdrożeniowe Critical Thinking Research Lab działające przy Instytucie Filozofii UIK. Kierowniczką projektu grantowego jest dr Ewa Odoj.

Serdecznie gratulujemy Paniom Doktor i wszystkim zaangażowanym w przygotowanie i realizację projektu! Życzymy mnóstwo satysfakcji i radości z filozofowania!

Wieści z Centrum Critical Thinking Research Lab

7 maja poznaliśmy finalistów konkursu filozoficzno-logicznego CTRL! Wielkie brawa dla każdego i każdej z finałowej 10tki, wybranej z 99 osób, które zgłosiły swoje konkursowe eseje. Finaliści pochodzili z Lublina, Krakowa, Dębicy (3 osoby), Gdańska (2 osoby), Katowic, Torunia, Bielska Białej. Poziom prac był bardzo wysoki. Komisja złożona z pracowników Instytutu Filozofii miała bardzo trudne zadanie, żeby wybrać tylko 10 prac, które dostały się do finału. Finał konkursu, który obejmuje rozmowę z ekspertami oraz test, a zakończy rozdanie nagród o łącznej wartości 4500 zł, odbędzie się na zakończenie Festiwalu Filozofii, 29 maja, w Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie.

Przy tej okazji zachęcamy do zapisania się na Newsletter przygotowywany przez Centrum CTRL. W Newsletterze będzie można znaleźć najnowsze i najaktualniejsze informacje o prowadzonej przez Centrum działalności - szkoleniach, warsztatach, badaniach, materiałach edukacyjnych. Link do zapisu do Newslettera: https://forms.cloud.microsoft/e/PHsHEfDYUg

Konkurs i Newsletter zostały zrealizowane w ramach projektu „Krytyczne myślenie, kultura logiczna i edukacja filozoficzno-etyczna jako wyzwania współczesności”, finansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II” (nr umowy: NdS-II/SN/0415/2024/01).

Prof. Alexander Pruss na Seminarium Naukowych Instytutu Filozofii

Bardzo się cieszymy, że mogliśmy gościć naszego wieloletniego współpracownika, wybitnego filozofa amerykańskiego, prof. Alexandra R. Prussa. Nasz gość poprowadził seminarium, na którym wygłosił referat pt. „Little causes and big effects: Z pustego i Salomon nie naleje”. Komentarz do referatu wygłosił dr Marcin Podbielski z Instytutu Filozofii UIK.

W swoim referacie prof. Pruss zauważa, że wielu filozofów, w tym św. Tomasz z Akwinu i Kartezjusz, twierdziło, iż większy skutek nie może wynikać z mniejszego, i wykorzystywali tę zasadę do dowodzenia istnienia Boga. Po odkryciach Darwina trudno jest bronić tej zasady, niemniej jednak w wielu przypadkach wydaje się ona słuszna, jak wskazuje polskie przysłowie: „Z pustego i Salomon nie naleje”. Pan Profesor postara się wykazać, że pewna wersja tej zasady może nadal być prawdziwa.

Alexander Robert Pruss urodził się i mieszkał przez 9 lat w Polsce. W czasach stanu wojennego wraz z rodzicami wyemigrował do Kanady. Studiował fizykę i matematyką na Uniwersytecie Zachodniego Ontario. Obronił doktorat z matematyki na Uniwersytecie Kolumbii Brytyjskiej. Następnie obronił doktorat z filozofii (praca o światach możliwych) na Uniwersytecie w Pittsburghu, który ukończył w 2001 roku. Jego zainteresowania naukowe obejmują argumenty na rzecz istnienia Boga i inne zagadnienia z zakresu filozofii religii, filozoficzne aspekty kwestii teologicznych, takich jak transsubstancjacja czy Trójca Święta, metafizykę Arystotelesa oraz etykę stosowaną, szczególnie w obszarze seksualności. Jest profesorem Baylor University w Waco w Teksasie w Stanach Zjednoczonych. Publikacje są dostępne na: http://alexanderpruss.com/papers/index.html

Prof. Pruss był gościem specjalnym konferencji "Christian Philosophy: Its Past, Present and Future" (2020, pandemia), gdzie wygłosił wykład pt. "God and Beauty" (https://youtu.be/yMj6gcCvT2E?si=KyUqVKthqJEJr7Vh). Od wielu lat wspiera nasze czasopismo "Forum Philosophicum".