Instytut Filozofii Informuje

Światowy Dzień Filozofii w UIK zdominowany przez młodzież licealną

W piątek, 21 listopada, pomimo nagłego ataku zimy (jak to zwykle bywa) tłumnie odwiedzili Ignatianum już po raz siódmy uczniowie, nauczyciele, studenci i pasjonaci filozofii z całej Polski, aby wspólnie świętować Światowy Dzień Filozofii – święto filozofii ustanowione prawie 25 lat temu przez UNESCO.

Dobrze było widzieć tyle młodych osób ciekawych świata i ludzi w jednym miejscu! W warsztatach wzięło udział około 500 osób, w tym około 400 osób w grupach klasowych i około 100 indywidualnych pasjonatów filozofii z całej Polski, od Zakopanego po Szczecinek. Grupy uczniowskie przyjechały do nas z Gdańska, Łodzi, Wrocławia, Katowic, Rybnika, Nowego Targu, Dębicy, Jarosławia, Dąbrowy Górniczej, Chrzanowa, Mikołowa, Myślenic, Orzesza i oczywiście, najwięcej z samego Krakowa.

32 warsztatów równolegle w 9 salach przez 5 godzin prowadziło 16 pracowników Instytutu Filozofii, filozofów z Instytutów Kulturoznawstwa i Dziennikarstwa oraz Neofilologii, a także Centrum Badań Kognitywistycznych i Szkoły Doktorskiej UIK. Dodatkowo 3 studentów wspierało logistycznie organizację wydarzenia. Kilkadziesiąt wypełnionych ankiet dało nam dużo pocieszenia i wzmocniło przekonanie, że warto dalej kontynuować to bardzo wymagające dzieło. Kolejne wydarzenie tego typu to Festiwal Filozofii - już w maju 2026 roku!

Warszawska konferencja o fenomenie zła współorganizowana przez Instytut Filozofii

Instytut Filozofii był współorganizatorem XXIV Konferencji Polskiego Towarzystwa Fenomenologicznego, która tym razem była zatytułowana: „Phenomenon of Evil”. Konferencja odbyła się w dniach 27-29 listopada 2025 r. w Pałacu Staszica w Warszawie, siedzibie PAN. Wykłady wygłosili wybitni polscy i zagraniczni znawcy fenomenologii i problematyki zła, m.in.: Claude Romano, Adam Lipszyc, Bogdan Banasiak, Jean-Michel Salanskis, Andrzej Leder, Andrej Božič. Krzysztof Matuszewski, Rafał Włodarczyk. Z Uniwersytetu Ignatianum czynny udział wzięli dr Magdalena Kozak z referatem w języku francuskim pt. „La destruction comme affirmation de la liberté – une lecture phénoménologique de Caligula d’Albert Camus” i dr Robert Grzywacz, który wygłosił referat pt. „Criminal Innocence – A Phenomenological Reading of Herman Melville’s Billy Budd”. Filozofów ze Szkoły Doktorskiej reprezentował mgr Aleksander Tyszkiewicz z referatem “Death and Unforgivable Evil as the Limits of Experience in Vladimir Jankélévitch’s Thought”. Z programem konferencji można zapoznać się na stronie: https://ptfen.org.pl/node/139.

Współorganizatorami konferencji byli: Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Wydział Pedagogiczny Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytut Filozofii Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. Wydarzenie objęte było patronatem honorowym Rektora Uniwersytetu Warszawskiego oraz Rektora Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie, dr hab. Tomasza Homy SJ prof. UIK.

Gratulujemy naszym pracownikom bezpośrednio zaangażowanym w organizację tego wydarzenia: dr. Robertowi Grzywaczowi (sekretarzowi PTFe) i dr. Magdalenie Kozak (zastępczyni przewodniczącej PTFe), którzy spędzili mnóstwo godzin „ogarniając” sprawy konferencji.

Filozoficznie o Innym, Obcym, Bliźnim

W konferencję zorganizowaną przez Centrum Kultury i Dialogu UIK w dniach 24-25 listopada intensywnie byli zaangażowani również pracownicy Instytutu Filozofii. W Komitecie Naukowym konferencji znaleźli się dr hab. Tomasz Homa SJ prof. UIK, dr hab. Jarosław Kucharski, dr Magdalena Kozak. Szczególnym dla nas momentem konferencji był filozoficzny panel pt. „Inny – Obcy – Bliźni: perspektywa filozoficzna”, który odbył się we wtorek, 25 listopada w godz. 12.15-14.00 i był transmitowany online na kanale youtube CKiD. Moderatorem sesji był dr hab. Piotr Duchliński prof. UIK (Katedra Etyki Ogólnej i Stosowanej UIK). Podczas sesji dr Magdalena Kozak (Katedra Filozofii Współczesnej) wygłosiła referat pt. „Etyka gościnności w filozofii Lévinasa”, a współpracujący z Instytutem dr Przemysław Bukowski SCJ przygotował wystąpienie pt. „Spotkanie z Innym w ujęciu Józefa Tischnera”, natomiast doktorant filozofii, Aleksander Tyszkiewicz zabrał głos nt. „Fenomen narodzin w świecie - ja jako inny”.

Prof. Piotr Duchliński o niepewności sądów sumienia

Dr hab. Piotr Duchliński prof. UIK, kierownik Katedry Etyki Ogólnej i Stosowanej, reprezentował Instytut Filozofii podczas XX Dni Jana Pawła II, które w tym roku przebiegały pod hasłem „(nie)pewność”. Pan Profesor wygłosił wykład „Pewność, niepewność sądów sumienia” podczas jednej z równoległych konferencji zatytułowanej: „Pewność, niepewność poznawania rzeczywistości, sądów sumienia i przepisów prawa”, która odbyła się 4 listopada 2025 r. w Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie. XX Dni odbyły się w dniach 3–5 listopada 2025 r. Ich celem jest upamiętnienie osoby św. Jana Pawła II i popularyzacja jego dziedzictwa w społeczności akademickiej Krakowa i całej Małopolski. Każdego roku przedstawiciel Instytutu Filozofii bierze aktywny udział w jednej z konferencji odbywających się w tym czasie.

Dodajmy, że prof. Duchliński został powołany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na Eksperta Komisji Ewaluacji Nauki. Celem KEN jest przeprowadzanie ewaluacji jakości działalności naukowej jednostek szkolnictwa wyższego w Polsce za lata 2022-2025. Gratulujemy Panu Profesorowi zaliczenia do tego prestiżowego grona!

Warsztaty Centrum Badawczo-Wdrożeniowego CTRL

W dniach 3 i 4 listopada 2025 r. członek CTRL, dr Jakub Pruś towarzyszył młodym ludziom z I Liceum Ogólnokształcącego w Siemianowicach Śląskich w rozwijaniu umiejętności mądrego i owocnego dyskutowania, które może też dać smak radości z wzajemnego zrozumienia. W ramach lekcji filozofii uczniowie sprawdzali się w debacie oksfordzkiej i debacie krakoskiej. Jak pisali sami młodzi na facebooku szkoły: „Dyskusja, która nie jest tylko manifestacją siły argumentów, prowadzi do poszerzenia horyzontów, zrozumienia drugiej strony, szukania prawdy, poprzez poznawanie problemu z różnej perspektywy”.

Dr Pruś zaproponował także ogólnopolskie szkolenie w trybie on-line dot. „debaty krakoskiej”. Odbyło się ono 19 listopada i zgromadziło 18 osób. Warsztaty jak i szkolenia zrealizowano w ramach projektu „Krytyczne myślenie, kultura logiczna i edukacja filozoficzno-etyczna jako wyzwania współczesności”, finansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II” (nr umowy: NdS-II/SN/0415/2024/01). Kierowniczką projektu oraz Centrum CTRL jest dr Ewa Odoj.

Filmowe Koło Filozoficzne

Zaraz po długim weekendzie, 12 listopada, dr Magdalena Kozak w ramach Filmowego Koła Filozoficznego zaprosiła na rozmowę o filmie „Makbet” z 2015 roku w reżyserii Justina Kurzela. Historyczno-przygodowe kino akcji stopniowo przeradza się w psychologiczny dramat, który w oczach filozofa staje się ważnym traktatem o władzy i ludzkiej naturze. Natomiast 28 listopada dr Szczepan Urbaniak SJ analizował z fanami kina amerykański dramat wojenny z 1979 roku pt. „Czas Apokalipsy”. Jest to swobodna adaptacja wspaniałego opowiadania Josepha Conrada „Jądro ciemności”. W filmie Francisa Forda Coppoli akcja opowiadania rozgrywa się w 1969 roku podczas wojny w Wietnamie, która dla Amerykanów była głębokim wstrząsem psychologicznym i społecznym.

Dr Magdalena Kozak kontynuuje seminarium lekturowe IFiS PAN

Podczas długiego weekendu, 10 listopada, odbyło się drugie z siedmiu seminariów z cyklu „Czytanie Sartre'a” organizowane przez Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk oraz Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne. Tym razem prowadząca seminarium, dr Magdalena Kozak, skupiła się na fragmencie z dzieła Sartre'a „Byt i nicość. Zarys ontologii fenomenologicznej”, który dotyczy poczucia winy. W seminarium biorą udział osoby pochodzące z różnych środowisk akademickich, o różnym stopniu filozoficznego zaawansowania, doświadczenia i wiedzy, a także mające w tym zakresie różne filozoficzne preferencje. Seminarium jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych nim osób: zarówno dla amatorów myślenia filozoficznego, studentów filozofii, doktorantów, jak i dla bardziej doświadczonych badaczy. 

Seminarium o Husserlu dr Moniki Adamczyk-Enriquez

W środę, 19 listopada, odbyło się w trybie online drugie międzynarodowe seminarium na temat horyzontów etyczno-antropologicznych i religijnych fenomenologii Edmunda Husserla. Organizatorem cyklu seminariów jest Centrum Etyki Chrześcijańskiej Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. Seminarium prowadziła w języku niemieckim dr Monika Adamczyk-Enriquez (Archiwum Edyty Stein, Kolonia / Uniwersytet Ignatianum).

Literackie spotkania filozoficzne

W piątek, 14 listopada, odbył się warsztat w ramach cyklu „Literackie Spotkania Filozoficzne”. Spotkanie było zatytułowane „Mitologia dziś. Współczesne reinterpretacje mitów w filozofii technologii”. Prowadzącą wydarzenie była dr hab. Anna Bugajska, prof. UIK, badaczka zajmująca się filozofią i etyką nowych technologii, transhumanizmem oraz literackimi wizjami przyszłości. W swoim wystąpieniu Pani Profesor przybliżyła, jak dawne mity funkcjonują we współczesnych narracjach technologicznych – od idei stworzenia sztucznego życia po marzenia o przekroczeniu ludzkiej natury.

Młodzieżowe Koło Filozoficzne

Drugie w tym semestrze spotkanie Młodzieżowego Koła Filozoficznego odbyło się we wtorek, 18 listopada. Dr Ewa Odoj poprowadziła warsztat pt. „Dobry, czyli jaki? O podstawach moralności”. Co właściwie znaczy „być dobrym”? Skąd biorą się nasze moralne przekonania i dlaczego niejednokrotnie różnimy się w ocenie tego, co słuszne? Pani Doktor wprowadziła uczestników w zagadnienia związane z naturą dobra moralnego, źródłami norm i wartości, a także filozoficznymi próbami zrozumienia, dlaczego zachowujemy się tak, a nie inaczej?

Akademickie Forum Filozoficzne

W ramach AFF 6 listopada wystąpiła dr Magda Studnicka - kulturoznawca, artystka, projektantka. Podjęła temat „Ciało jako przestrzeń lęku i prawdy. Egzystencjalizm w malarstwie”. Okazuje się, że ciało ma nam wiele do powiedzenia. Wiedzieli o tym wielcy malarze współczesności. Warto odczytać z ich dzieł głębokie intuicje, które dzielą z wielkimi filozofami.

Gildia Gier Fabularnych

Dr Maciej Jemioł, filozof i groznawca, zaprosił studentów dowolnego kierunku na dłuższą chwilę dobrej zabawy w miłym towarzystwie. Kolejne spotkanie pasjonatów i adeptów gier fabularnych odbyło się – jak zawsze na żywo – we wtorek, 2 grudnia, w godz. 14.00-20.00.

Ekwiwokacja i myślenie krytyczne

W serii comiesięcznych felietonów „Myślenie krytyczne” na portalu Filozofuj!eu ukazał się 49. odcinek: tekst dr Jakuba Prusia pt. „Jak podwójne znaczenie może wpłynąć na argument?”. Tym razem dzięki lekturze felietonu możemy wzbogacić osobisty słownik o trochę dziwaczny wyraz „ekwiwokacja”, który precyzyjnie określa, co mamy na myśli, gdy mówimy o graniu słowami. Słowa potrafią być zdradliwe – jedno brzmienie, dwa znaczenia… i nagle nasz logiczny wywód staje się iluzją. Zachęcamy do lektury!

https://filozofuj.eu/km-49-jak-podwojne-znaczenie-moze-wplynac-na-argument/

„Logika codzienna” ingeruje w sferę publiczną

„Logika codzienna” podjęła prośby widzów o refleksję nad zjawiskiem mowy nienawiści. W wideo pt. „Kiedy słowa krzywdzą? O definicji mowy nienawiści” (https://youtu.be/ORoock1CGfA?si=dRJg9dMqC2tWtMgX), kolega dr Prusia, filozof, dr Maciej Kulik, członek Laboratorium Nowego Etosu z Wydziału Administracji i Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej, opowiada o wynikach filozoficznych badań nad sposobami identyfikowania i kwalifikowania wypowiedzi jako mowa nienawiści. Gość vloga przedstawia interesującą alternatywę dla dotychczasowego podejścia powszechnie stosowanego zwłaszcza w mediach społecznościowych przez wielkie korporacje.

Dr Jakub Pruś wraz z kolejnym swoim współpracownikiem i gościem swojego kanału, dr Szymonem Makułą z Uniwersytetu Śląskiego, przeprowadzili na 150 osobowej próbce badaczy z całego świata zajmujących się argumentami, racjami i rozumowaniami pilotażowe ankietowe badanie, które miało wskazać, czy i na ile ich oceny argumentów są niezależne od politycznych sympatii. Do czego doszli? O tym jest 98. film na kanale „Logika codzienna” pt. „Czy logika jest politycznie stronnicza?” (https://youtu.be/BHQnMBSoiik?si=bLDzZLHIJxCyJgnc).

Na kanale nie mogło zabraknąć materiału o tym, czym żyła w pierwszej połowie listopada cała medialna Polska: analizy wywiadu red. Bogdana Rymanowskiego z prof. dr hab. Grażyną Cichosz. W 99. materiale filmowym pt. „Jak dyskutować z teoriami spiskowymi? [Rymanowski vs. Cichosz]” (https://youtu.be/VXugD75ZJ8U?si=VstO8TaCZUqLaB6E), dr Pruś zastanawia się, jak przeprowadzać argumentacje w rozmowach z ekspertami lub też głosicielami teorii spiskowych.

Dr Magdalena Kozak w mediach Uniwersytetu Dzieci

Fundacja Uniwersytet Dzieci zaprosiła dr Magdalenę Kozak do udziału w podcaście „Wokół pytań - rozmowy o edukacji” (https://youtu.be/J19ogmMt1vQ?si=3ieHN6PaPPNnvJGJ ). Czy filozofia jest dla dzieci? Pani Doktor pokazuje, jak filozofia może pomóc dzieciom, rodzicom i wychowawcom w lepszej trosce o to, co najważniejsze. Filozofia zaczyna się w dziecięcym „dlaczego?”, a literackie światy – od „Małego Księcia” po Muminki – mogą stać się naturalną przestrzenią do rozmów o emocjach, błędach, relacjach i wartościach. Jednym z ważniejszych wniosków jest to, że błądzenie bywa dobre, potrzebne i rozwijające, a filozofię pokazuje jako dobre narzędzie do radzenia sobie z życiem.

Fundacja jest pierwszym Uniwersytetem Dzieci w Polsce! Od 2007 roku popularyzuje naukę wśród dzieci. Działa non profit w trzech obszarach: prowadzi naukowe zajęcia dla dzieci, udostępnia bezpłatne scenariusze lekcji dla nauczycieli, wspiera dyrektorów szkół poprzez innowacyjny projekt szkoleniowo-mentoringowy.

Konkluzja prac zespołu ds. ewaluacji jakości

Zespół koordynujący proces przeprowadzenia ewaluacji jakości w Instytucie Filozofii przez międzynarodową Agencję AVEPRO zakończył swoją dwuletnią działalność (pracował od 17 października 2023 roku do 4 listopada 2025 roku). Dokumentacja została przekazana do Władz Instytutu, a wnioski będą stopniowo wdrażane na różnych płaszczyznach funkcjonowania Instytutu.

Przez te dwa lata siedmioosobowy zespół złożony z pracowników badawczo-dydaktycznych, administracyjnych i studentów przeprowadził kilkanaście ankietowań, odbył 16 posiedzeń i wiele konsultacji, wykonał analizę SWOT dla Instytutu, przygotował kilkudziesięciostronnicowy Raport Własny, przygotował wizytę zewnętrznej Komisji ustanowionej przez AVEPRO, ustosunkował się do Raportu Komisji wizytującej, przygotował plan poprawy jakości na bazie powizytacyjnego Raportu Komisji, opracował projekt strategicznego planu rozwoju jakości w Instytucie na lata 2025-2030 w oparciu o wskazówki AVEPRO. Serdecznie dziękujemy wszystkim członkom Zespołu, Pracownikom i Studentom, za podjęcie tego ważnego dla Instytutu zaangażowania i autentyczną troskę o stałe podwyższanie jakości naszej pracy i oferty. Czekamy teraz na decyzję watykańskiej Dykasterii ds. Kultury i Jakości w sprawie akredytacji jakości (nb. uznawanej przez Państwo Polskie).

Pożegnania i nagrody dla absolwentów Instytutu Filozofii

W sobotę, 15 listopada, odbyło się uroczyste pożegnanie absolwentów Wydziału Filozoficznego, w tym absolwentów Instytutu Filozofii. Podczas uroczystości wręczono nagrody i wyróżnienia Dziekana Wydziału Filozoficznego za prace dyplomowe. Decyzją Kapituły Nagrody Dziekana za r. ak. 2024/2025, nagrody za najlepsze prace dyplomowe napisane przez absolwentów filozofii otrzymali:

P. lic. Piotr Mokrzecki za pracę pt. „Antoniego Damasio krytyka dualizmu psycho-fizycznego” napisaną pod kierunkiem prof. dr hab. Józef Bremer SJ (Katedra Logiki, Epistemologii i Filozofii Nauki) i obronioną 1 lipca 2025 r. Obecnie Pan Mokrzecki jest studentem prawa i zarządzania w bizensie na prestiżowej Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie.

P. mgr Oskar Lange za pracę pt. „Wzajemne interpretacje i wpływy w myśli filozoficznej Thomasa Kuhna i Richarda Rorty'ego. Analiza krytyczna” napisaną pod kierunkiem dr Robert Grzywacz SJ (Katedra Filozofii Współczesnej) i obronioną 1 lipca 2025 r. Pan Lange w pięknym stylu na pierwszym miejscu dostał się na ścieżkę filozofia w Szkole Doktorskiej UIK (w tym roku zgłosiło się na filozofię rekordowe 10 osób na dwa miejsca).

Serdecznie gratulujemy tego ważnego sukcesu na ścieżce rozwoju intelektualnego i życzymy dalszych milowych kroków! Wielkie brawa dla Promotorów!

Młodzi filozofowie krótko opowiedzieli o swoich pracach dyplomowych i osiągniętych wynikach w dwóch osobnych materiałach wideo dostępny na facebookowym profilu Instytutu Filozofii.