Instytut Filozofii Informuje

Ignacjańska rekomendacja z okazji Światowego Dnia Logiki

Zapraszamy do zapoznania się z monografiami prof. Adama Jonkisza, które są owocem jego wieloletnich badań i intensywnej działalności dydaktycznej w kilku uczelniach Małopolski i Śląska. Bardzo się cieszymy, że niektóre z nich są tak popularne, iż czekają na wznowienia (które już niedługo się ukażą). Badania naukowe prof. Jonkisza mieszczą się w nurcie klasycznej filozofii analitycznej i bardzo dobrze wpisują się w tradycję badań prowadzonych w Szkole Lwowsko-Warszawskiej.

Monografie są całościowym ujęciem podstawowych zagadnień z zakresu semiotyki logicznej i ogólnej metodologii nauk, logiki formalnej i metalogiki. Dostarczają bardzo dobrego wprowadzenia do logiki ogólnej, które warto polecić przede wszystkim studentom nauk humanistycznych i społecznych. Książki porządkują i systematyzują wiele zagadnień, ukazują zależności między nimi, zawierają wiele przykładów, napisane są jasnym i precyzyjnym językiem. Serdecznie gratulujemy całego trzyczęściowego opus magnum, do którego powinien sięgnąć każdy wykładowca i student w Polsce.

„Zagadnienia semiotyki logicznej i ogólnej metodologii nauk” (Wydawnictwo Naukowe UIK, 2023, s. 444). [https://wydawnictwo.ignatianum.edu.pl/zagadnienia-semiotyki-logicznej-i-ogolnej-metodologii-nauk.htm]

„Zagadnienia logiki formalnej i ogólnej teorii mnogości” (WN UIK, Kraków 2024, s. 340). [https://wydawnictwo.ignatianum.edu.pl/zagadnienia-logiki-formalnej-i-ogolnej-teorii-mnogosci.htm]

„Zagadnienia syntaktyki i semantyki systemów dedukcyjnych” (WN UIK, Kraków 2024, s. 254). [https://wydawnictwo.ignatianum.edu.pl/zagadnienia-syntaktyki-i-semantyki-systemow-dedukcyjnych.htm]

Nowa edycja wykładów z cyklu „Akademia wartości 2026”

Nowy rok rozpoczynamy nowym cyklem comiesięcznych wykładów filozoficznych online, które od 2022 roku przygotowujemy we współpracy z Pedagogiczną Biblioteką Wojewódzką im. Hugona Kołłątaja w Krakowie (https://www.pbw.edu.pl/).Celem przedsięwzięcia jest uwrażliwienie współczesnego człowieka na kwestie wartości humanistycznych poprzez podjęcie problemów natury etycznej, ważnych i aktualnych dla człowieka XXI w., oraz poprzez przybliżenie poglądów wybranych myślicieli z historii filozofii w kontekście ponadczasowych dylematów egzystencjalnych. Spotkania odbywają się online w wybrane poniedziałki pierwszych sześciu miesięcy roku. Oprócz wykładów z prezentacją PowerPoint przygotowanych przez filozofów z Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie, jest również przestrzeń dla wypowiedzi ze strony Uczestników. Wszystkie edycje zorganizowała pomysłodawczyni i inicjatorka Akademii Wartości, dr Magdalena Kozak.

V Edycję rozpoczęliśmy od spotkania z myślą ks. prof. Józefa Tischnera. Rok 2025 na mocy uchwały Senatu RP był jemu poświęcony. To także 25 rocznica śmierci ks. Tischnera. We wtorek, 13 stycznia, dr Przemysław Bukowski SCJ, filozof z Instytutu Kulturoznawstwa i Dziennikarstwa, wygłosił referat „Filozofia spotkania - filozofia inności: co Tischner ma do przekazania współczesnemu człowiekowi? (na zamknięcie Roku Tischnerowskiego)”.

Fenomenologia Edmunda Husserla na seminarium dr Moniki Adamczyk-Enriquez

W środę, 14 stycznia, odbyło się czwarte spotkanie w ramach międzynarodowego seminarium poświęconemu horyzontom etyczno-antropologicznym i religijnym fenomenologii Edmunda Husserla. Filozofia Husserla to nie tylko analiza świadomości i konstytucji sensu. W jego pismach znajdziemy także inspirujące refleksje etyczne, antropologiczne i egzystencjalne, a jego fenomenologię można widzieć także jako praktykę samopoznania i pracy nad sobą, prowadzącą do odkrycia „prawdziwego” i „etycznego" Ja.

Seminarium online poprowadziła dr Monika Adamczyk-Enriquez, dyrektorka Archiwum Edyty Stein (Kolonia) i współpracowniczka Instytutu Filozofii Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. Językiem seminarium jest niemiecki. Udział w seminarium jest certyfikowany. Organizatorem seminarium było Centrum Etyki Chrześcijańskiej im. Tadeusza Ślipko SJ.

Prof. Jarosław Kucharski szkoli nt. zniekształceń poznawczych

W sobotę, 10 stycznia, odbyło się bezpłatne szkolenie on-line „Zniekształcenia poznawcze i rola krytycznego myślenia w ich restrukturyzacji”, które poprowadził dr hab. Jarosław Kucharski prof. UIK. Zniekształcenia poznawcze to błędy w myśleniu, które wpływają na nasze emocje, zachowania i relacje. Dotyczą każdego – bez wyjątku. Dzięki narzędziom krytycznego myślenia można nauczyć się je rozpoznawać i skutecznie z nimi pracować.

Organizatorem wydarzenia było Centrum badawczo-wdrożeniowe Critical Thinking Research Lab przy Instytucie Filozofii. Szkolenie realizowane jest w ramach projektu „Krytyczne myślenie, kultura logiczna i edukacja filozoficzno-etyczna jako wyzwania współczesności”, finansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II” (nr umowy: NdS-II/SN/0415/2024/01)

Szkolenie „Sztuka debatowania w stylu kooperacyjnym”

Centrum Critical Thinking Research Lab zorganizowało w środę, 14 stycznia, bezpłatne szkolenie on-line na temat „debaty krakoskiej”. Szkolenie obejmowało wprowadzenie teoretyczne, udział w debacie krakoskiej oraz jej omówienie. Poprowadził je dr Jakub Pruś, współtwórca i badacz tego modelu debatowania, specjalista od zagadnień logiki praktycznej i krytycznego myślenia. O krakoskim stylu debatowania można posłuchać tutaj: https://youtu.be/krFaOYe1xFU?si=p0comew6sms155UP

Szkolenie zostało zrealizowane w ramach projektu „Krytyczne myślenie, kultura logiczna i edukacja filozoficzno-etyczna jako wyzwania współczesności”, finansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II” (nr umowy: NdS-II/SN/0415/2024/01).

Dr Maciej Jemioł na Młodzieżowym Kole Filozoficznym

Serię spotkań dyskusyjnych MKF w semestrze zimowym zwieńczył warsztat z doktorem Maciejem Jemiołem skupiony wokół problemu różnicy między człowiekiem a zwierzęciem. Rozwiązanie wydaje się oczywiste - ale czy na pewno? Bezpłatne spotkanie online odbyło się we wtorek, 13 stycznia o godz. 18.00. Dr Jemioł jest doktorem filozofii, specjalizującym się w filozofii człowieka i kultury, a w szczególności kultury popularnej, zwłaszcza gier wideo. Pan Doktor kieruje Gildią Gier Fabularnych w UIK. Jest również przewodniczącym zespołu organizującego 4th International Conference: Christian Philosophy: Between Christian and Post-Christian Worldviews (Kraków, 22-23 Sept. 2026).

Dr Magdalena Kozak i dr Szczepan Urbaniak o filozofii w ekranizacjach literatury

W ramach Filmowego Koła Filozoficznego w styczniu odbyły się dwa warsztaty zgłębiające filozoficzne i etyczne pokłady wielkiego kina. Znakomitą ekranizację „Procesu” Franza Kafki z 1962 roku w reżyserii Orsona Wellesa poddała analizie we wtorek, 20 stycznia, dr Magdalena Kozak. Natomiast kultowy film Stanleya Kubricka z 1968 roku pt. „2001: Odyseja kosmiczna” przestudiował wraz z uczestnikami dr Szczepan Urbaniak w piątek, 30 stycznia. Film powstał na podstawie wątków literackich zaczerpniętych z opowiadań Arthura C. Clarke’a. Warto dodać, że posty na facebooku z informacjami o kolejnych spotkaniach filmowo-filozoficznych cieszą się ogromnym zainteresowaniem (kilka tysięcy wyświetleń).

Debata krakoska podbija Kanadę!

Critical Thinking & Citizen Engagement Lab z Uniwersytetu Lethbridge w Kanadzie poprosiło dr. Jakuba Prusia o przeprowadzenie pokazowej debaty krakoskiej. Debatę poprzedził warsztat wprowadzający w ideę, strukturę i przebieg debaty.  Wydarzenie pt. „TRYING OUT THE CRACOVIAN DEBATE. A Cooperative Debate Workshop & Live Debat” odbyło się w czwartek, 22 stycznia, stacjonarnie w budynku Uniwersytetu w Lethbridge, a także było transmitowane online.

Critical Thinking & Citizen Engagement Lab zajmuje się badaniami i nauczaniem w zakresie krytycznego myślenia, argumentacji, deliberacji i podejmowania decyzji opartych na rozsądku. Laboratorium zapewnia hybrydową przestrzeń stacjonarną/online dla studentów, badaczy i członków społeczności związanych z Uniwersytetem w Lethbridge, którzy zajmują się tworzeniem i rozpowszechnianiem wiedzy na temat tego, jak można krytycznie myśleć samodzielnie i wspólnie z innymi.

W latach 2021-2025 dr Pruś zorganizował wiele debat w formacie „krakoskim” dla uczniów szkół średnich oraz studentów z różnych krajów Europy, w tym Chorwacji, Włoch, Polski, Rumunii, Rosji, Hiszpanii i Ukrainy. Wydarzenie w Lethbridge będzie premierą debaty krakoskiej na kontynencie amerykańskim!

Dr Jakub Pruś w Kanadzie o debatowaniu po krakosku

Dr Pruś zaprezentował teoretyczne podstawy debatowania po krakosku podczas prestiżowego seminarium naukowego organizowanego przez Critical Thinking & Citizen Engagement Lab z Uniwersytetu Lethbridge w Kanadzie oraz Argumentation Network of the AMERICAS. W piątek, 23 stycznia, na Uniwersytecie w Lethbridge w Kanadzie odbyło się cykliczne wydarzenie naukowe “Arguing for Sport” (transmitowane również online). Z nadesłanych na to wydarzenie z całego świata propozycji wyłoniono tylko pięć, w tym referat dr. Prusia pt. „A Cracovian Debate: Cooperative Debate Format Based on the Dialectical Principle of Charity”. Każdy z pięciu referatów był komentowany przez innego uczestnika.

Misją ANA (https://www.argnet.org/) jest stworzenie sieci łączącej interdyscyplinarną społeczność zajmującą się badaniami nad argumentacją w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej, ze szczególnym uwzględnieniem wsparcia dla studentów i początkujących naukowców. Misja ta jest realizowana poprzez organizację okresowych dużych konferencji oraz mniejszych wydarzeń regionalnych odbywających się częściej. Przy tej okazji dr Pruś został członkiem tego naukowego stowarzyszenia.

Filozoficzny wykład performatywny mgr Oskara Lange i Filipa Komajdy

Mgr Oskar Lange, absolwent filozofii i doktorant w Szkole Doktorskiej, oraz Filip Komajda, także nasz absolwent, zaprosili Kraków na filozoficzny wykład performatywny „Logika na tropie zbrodni”. Wydarzenie odbyło się w piątek, 16 stycznia, o godz. 19.00 w Kuźni-Ośrodku Kultury Norwida w Krakowie.

„Logika na tropie zbrodni” to filozoficzny wykład performatywny, w którym logika filozoficzna spotyka się z elementami śledztwa. Przychodząc na wydarzenie uczestnicy i uczestniczki dowiadują się, że w Kuźni doszło do zbrodni, a na miejscu znajdują się trzy osoby podejrzane, które trzeba przesłuchać, aby ustalić, co naprawdę się wydarzyło. Kluczowym narzędziem będzie tu rozumowanie logiczne - pozwalające krok po kroku zebrać przesłanki, wychwycić sprzeczności i ostatecznie rozwiązać zagadkę. Performatywne spotkanie z filozofią pokazuje, że logika, choć na pierwszy rzut oka może wydawać się trudna, potrafi być podana w przystępny, dynamiczny i angażujący sposób. 

Dr Magdalena Kozak: filozofia w dramatach Sartre’a

Pierwsze w nowym roku, a piąte w serii, seminarium online z cyklu „Czytanie Sartre'a” prowadzone przez dr Magdalenę Kozak odbyło się 26 stycznia. Dyskusja tym razem skupiła się na dziełach Jean-Paula Sartre’a pt. „Muchy” oraz „Trojanki”. Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne oraz Instytut Filozofii i Socjologii PAN w każdym semestrze organizują seminarium w ramach cyklu „Czytanie…”, które poświęcone jest studium dzieł przedstawicieli ruchu fenomenologicznego, pracom myślicieli, którzy inspirowali twórców fenomenologii, oraz tych, którzy inspirowali się fenomenologią. W semestrze zimowym 2025/2026 siedem spotkań seminaryjnych skupia się na lekturze wybranych tekstów Jeana Paula Sartre’a, którą prowadzi dr Magdalena Kozak.

Uniwersytet w Grazu zainteresował się debatowaniem po krakosku!

W czwartek, 29 stycznia, Katedra Teologii Fundamentalnej Wydziału Teologicznego zaprosiła środowisko akademickie Uniwersytetu w Grazu do udziału w warsztatach dr Jakuba Prusia poświęconych modelowi debaty zwanemu „debatą krakoską”. Warsztaty pozwoliły poznać zasady funkcjonowania debaty krakowskiej i zastosować ją w praktyce w odniesieniu do tematu: „Bóg i demokracja”. Dr Pruś przebywał w Grazu w ramach programu CEEPUS.

Kircher Network HEST Cluster on Ecology and Evironmental Challenges

Dr hab. Jarosław Kucharski wziął udział w spotkaniu grupy Kircher Network HEST Cluster on Ecology and Evironmental Challenges, które w dniach 15-16 stycznia 2026 roku odbywało się w Brukseli. W stolicy Belgii spotkali się przedstawiciele jezuickich instytucji akademickich z sieci współpracy Kircher Network od libańskiego Bejrutu, przez Kraków, Warszawę, Monachium, Frankfurt, Rzym, Paryż, Madryt, aż po brytyjski Oksford w Europie plus Loyola University Chicago z USA. Głównym celem spotkania było nadanie nowego impulsu działaniom zespołu badawczo-wdrożeniowego zajmującego się ekologia w ramach programu HEST - Higher Education for Social Transformation.

Podczas dwudniowych obrad uczestnicy inicjatywy poznali realizowane w duchu ekologii integralnej – od redukcji śladu węglowego, przez ekologiczne startupy, edukację i sprawiedliwe zarządzanie, po pracę z osobami wykluczonymi. Na najbliższe trzy lata zaplanowano wspólne programy edukacyjne, wymianę dobrych praktyk oraz działania zwiększające świadomość ekologiczną w środowiskach akademickich. Kolejne spotkanie – tym razem online – już za dwa miesiące!

Uniwersytet Ignatianum w Krakowie reprezentował dr hab. Jarosław Kucharski, który jako przedstawiciel lokalnego pięcioosobowego zespołu pracowników UIK zaangażowanych w różne działania proekologiczne w składzie: dr hab. Barbara Surma prof. UIK, dr Maria Ujwary, dr Dorota Zdybel, dr Jacek Poznański SJ. Zapraszamy do dołączenia do zespołu!

W spotkaniu wzięli udział specjaliści do spraw zarządzania, wykładowcy, dziekani i szefowie komórek do spraw ekologii i zrównoważonego rozwoju z: Pontificia Università Gregoriana (Włochy), UCSIA- Universitair Centrum Sint-Ignatius Antwerpen (Belgia), National College (Irlandia), Hochschule für Philosophie München (Niemcy), Uniwersytet Namur (Belgia), Philosophishe-Theologishe Hochschule Sankt Georgen (Niemcy), IQS- Universitat Ramon Llull (Hiszpania), Akademia Katolicka w Warszawie, Collegium Bobolanum (Polska), University of Saint Joseph de Beyrouth (Liban), Jesuit European Social Centre (JESC, Belgia), Universidad Pontificia Comillas (Hiszpania), Facultés Loyola Paris (Francja), Laudato Si' Research Institute Campion Hall, University of Oxford (Wielka Brytania), Institut Catholique d'Arts et Métiers (Francja), University of Deusto, (Hiszpania), Loyola University Chicago (USA), Centrum Lumen Vitae (Belgia).

Spotkanie to stanowi istotny kamień milowy w realizacji planu strategicznego sieci Kircher Network na lata 2024–2028, ponieważ instytucje członkowskie spotykają się, aby pogłębić współpracę w zakresie ekologii integralnej i misji jezuitów polegającej na „trosce o nasz wspólny dom” (Laudato si’).

Dr Jakub Pruś w „Podkaście edukacyjnym”

Podkast „Magazyn edukacyjny”, medium Mazowieckiego Samorządowego Centrum Doskonalenia Nauczycieli Wydziału w Radomiu, przeprowadził wywiad z dr. Jakubem Prusiem (https://youtu.be/7BITacFj0DE?si=LkAuTlD5rSDVEnGz). W rozmowie z Aleksandrą Bieńkowską dr Pruś opowiada o sztuce prowadzenia owocnej, merytorycznej dyskusji. W szczególności omawia nowy model dyskusji zwany „debatą krakoską” – jej założenia, przebieg, owoce oraz wagę dla budowania kultury debatowania. To spotkanie o argumentowaniu, uważnym słuchaniu i szacunku dla rozmówcy.

Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli Wydziału w Radomiu to zespół specjalistów w dziedzinie edukacji, dążącym do podnoszenia kompetencji nauczycieli i wzbogacania środowiska edukacyjnego. Głównym celem jest wspieranie nauczycieli w rozwoju profesjonalnym i dostarczanie im narzędzi potrzebnych do skutecznego kształcenia młodych umysłów.

Podkasty i webinarium projektu „Spory moralne XXI wieku”

Dr hab. Piotr Duchliński prof. UIK zaprosił na początku stycznia na kolejną rozmowę w ramach podkastów „Spory moralne XXI wieku”. Rozmówczynią prof. Duchlińskiego była p. mgr Marta Czajczyńska, a dyskusja toczyła się wokół tematu: „O edukację zdrowotną nie musimy się kłócić” (https://youtu.be/zdxrbVEn5wM?si=FuZXB0P1grRABcTh). Podkast uzupełniło prawie godzinne webinarium z panią Czajczyńską pt. „Spory wokół edukacji zdrowotnej” (https://youtu.be/_6xho3pbsoM?si=oXhHKQwJw7wXVWuU).

Mgr Marta Czajczyńska jest certyfikowanym terapeutą o specjalizacji Psychoterapia Integralna: Noo - Psychoterapia (akredytowana przez Viktor Frankl Institute oraz Association of Logotherapy and Existential Analysis) ukierunkowanej na sens i wartości. Jest także mediatorem wpisanym na Listę Mediatorów przy Sądzie Okręgowym w Łodzi, interwentem i doradcą rodzinnym w Stowarzyszeniu Mediatorów PACTUS. Jest również oligofrenopedagogiem, seksuologiem, socjoterapeutą i resocjalizatorem.

W ramach projektu prof. Duchlińskiego ukazał się też filmik autorstwa dr Jakuba Prusia pt. „Aborcja, skrzypek i morderstwo. Analiza logiczna wybranych argumentów w sporze o aborcję” (https://youtu.be/h7ni5XID1Kc?si=hAT2JNsJU6WyxrOZ). Pan Doktor zgłębił pytania: jak dyskutować o aborcji? jakiego typu argumenty można w takich sporach spotkać? jak można je analizować i oceniać? Dr Pruś podaje przykłady trzech popularnych argumentów, które pojawiają się w tym sporze: argument z analogii (na przykładzie analogii skrzypka J. Thomson), argument semantyczny (na przykładzie sporu dwóch lekarzy na łamach „Journal of Obstretics and Gynecology”) oraz argument z konsekwencji w wersji negatywnej.

Projekt „Spory moralne w XXI wieku” dofinansowany jest ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu „Społeczna odpowiedzialność nauki II”. Numer umowy: POPUL/SN/0231/2024/021.

Światowy Dzień Logiki w „Logice codziennej”

14 stycznia świętowaliśmy Światowy Dzień Logiki. Ma on podkreślić znaczenie logiki w nauce i codziennym życiu. Nie mogło więc zabraknąć głosu „Logiki codziennej”. Dr Jakub Pruś w 103 odcinku swojego wideobloga pt. „Dlaczego słowniki się mylą ws. LUB i ALBO?” opowiada o logice i jednym z jej konfliktów z językiem polskim. Czy „lub” i „albo” znaczą to samo? Słowniki, a nawet Rada Języka Polskiego, twierdzą, że tak. Jednak w podręcznikach do logiki autorzy, profesjonalni logicy, piszą coś innego. Jaka jest prawda? (https://youtu.be/9iM1HPeBV6I?si=Z32rwNGd4gT5h3e5).

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II. Nazwa projektu: „Logika codzienna 2.0 – vlog o kulturze logicznej i argumentacji” (POPUL/SN/0257/2024/02)

Dr hab. Jarosław Kucharski profesorem UIK

Bardzo się cieszymy, że p. dr hab. Jarosław Kucharski, pracownik Katedry Etyki Ogólnej i Stosowanej, został mianowany na stanowisko profesora Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. Mianowania dokonał Wielki Kanclerz Uniwersytetu, o. dr Arturo Sosa SJ, po tym jak watykańska Dykasteria ds. Kultury i Nauki udzieliła Panu Kucharskiemu nihil obstat. To oznacza, że Pan Profesor należy do grona tzw. professori stabili, którzy wchodzą do kworum wymaganego dla kościelnego Instytut Filozofii (aktualnie mamy 8 professori stabili). Serdecznie gratulujemy Panu Profesorowi kolejnego, bardzo ważnego osiągnięcia na drodze rozwoju kariery naukowej i życzymy wielu następnych sukcesów.

Absolwenci filozofii przygotowali premierę spektaklu “Zmęczon”

Mamy przeczucie, że filozoficzne rozważania Byung-Chul Hana o współczesnym zmęczeniu wyszły poza sale Uczelni i pracują w sercach i umysłach młodych artystów, którzy się u nas kształcili! Młodzi filozofowie przygotowali premierę spektaklu “Zmęczon” stworzonego przez piątkę młodych osób w projekcie Filipa Komajdy, naszego absolwenta i reżysera teatralnego. Spektakl to owoc dyskusji, warsztatów filozoficznych oraz spotkań twórczych pod opieką artystyczną p. Komajdy i przy konsultacji filozoficznej mgr Oskara Lange, doktoranta w Szkole Doktorskiej UIK. Projekt dofinansowano w ramach Stypendium Twórczego Miasta Krakowa.