Instytut Filozofii Informuje

Filozofowie na Festiwalu Uczelni w EXPO Kraków

26 i 27 listopada 2025 r. w EXPO Kraków,  ul. Galicyjska 9 odbyła się druga edycja targów edukacyjnych pn. Festiwal Uczelni - Małopolska Przyszłości. Także po raz drugi na Festiwalu był reprezentowany Instytut Filozofii UIK w ramach stoisk całego Uniwersytetu Ignatianum. Tym razem główną rolę w organizowaniu filozoficznego stoiska i oferty odegrali mgr Oskar Lange (absolwent filozofii, doktorant w Szkole Doktorskiej UIK) oraz p. Jan Szuflita, student magisterium z filozofii, przewodniczący Filozoficznego Koła Naukowego EIDOS. Opiekę sprawował dr Jakub Pruś, który w ubiegłym roku, wraz z doktorantem, mgr Wojciechem Żakiem, prowadził cieszące się dużym zainteresowaniem stoisko speeddebatingu. W tym roku Panowie powtórzyli sukces z poprzedniej edycji.

W trakcie Festiwalu można było odwiedzić ponad 100 interaktywnych stoisk wystawienniczych w ramach jedenastu stref, na których ofertę naukową i dydaktyczną zaprezentowało: 26 małopolskich uczelni, 7 Instytutów Polskiej Akademii Nauk, 2 Instytuty Sieci Badawczej Łukasiewicz, 9 Branżowych Centrów Umiejętności, instytucje rynku pracy i edukacji.

Dr hab. Jarosław Kucharski u młodych liderów związków zawodowych

W dniach 27-29 listopada dr hab. Jarosław Kucharski współprowadził kolejne szkolenie dla młodych liderów organizacji pracowniczych z Albanii, Polski, Serbii i Ukrainy. Trzydniowe warsztaty tym razem skupiły się na komunikacji, negocjacjach, współpracy z pokoleniem Z, przywództwie, profilaktyce wypalenia zawodowego. Szkolenie zostało zrealizowane przy współpracy Fundacji Nowy Staw z Lublina z Europejskim Centrum Spraw Pracowniczych i było finansowane ze środków Unii Europejskiej.

Zainteresowania badawcze Pana Profesora obejmują etykę w wymiarze praktycznym, w szczególności etykę przywództwa, zarządzania oraz komunikacji. Oprócz badań akademickich, prowadzi on szkolenia z zakresu przywództwa, komunikacji i społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR). Zachęcamy do lektury m.in. monografii Pana Profesora pt. „Etyka przywództwa” (Kraków 2021; https://wydawnictwo.ignatianum.edu.pl/etyka-przywodztwa.htm).

Gliwickie literacko-filozoficzne warsztaty dr Magdaleny Kozak

Gliwice stają się powoli ulubionym miejscem wyjazdów pracowników Instytutu Filozofii. W grudniu na Górny Śląsk, w ramach współpracy z prężnie działającą w regionie Miejską Biblioteką Publiczną, wybrała się dr Magdalena Kozak. Pani Doktor przeprowadziła aż trzy różne zajęcia dla młodzieży licealnej. W poniedziałek, 8 grudnia, opowiedziała o literacko-filozoficznych analizach zła w dziełach Franza Kafki i George'a Orwella. Natomiast 9 grudnia Pani Doktor poprowadziła kolejne dwa spotkania dla uczniów. Tematem pierwszego była „Podróż w głąb siebie na przykładzie Dżumy i Jądra ciemności”. Drugie spotkanie skupiło się na temacie „Samotność człowieka, czyli co bohaterowie ‘Antygony’ oraz ‘Zbrodni i kary’ mogą nam o tym powiedzieć”. Uczniowie razem z Prowadzącą szukali i analizowali wątki filozoficzne z twórczości m.in. F. Nietzschego, A. Camusa, J.-P. Sartre'a obecne w szkolnych lekturach.

W ciągu 2 dni w 3 spotkaniach o 3 różnych tematach udział wzięło 270 licealistów wraz z nauczycielami. Relacje z tych trzech wydarzeń pojawiły się na profilach kilku liceów.

Wydarzenia zostały zrealizowane w ramach projektu „Hogwart czy Harvard” dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Literackie Spotkania Filozoficzne o „Lalce” Bolesława Prusa

Przygotowywana w tym roku nowa ekranizacja „Lalki” Bolesława Prusa, którą już w 2026 r. pokaże Netflix, prawdopodobnie będzie jedną z największych polskich produkcji ostatnich lat. A my tymczasem zaprosiliśmy młodzież i nauczycieli do zgłębienia filozoficznego tła i przesłania powieści, a także twórczości jej autora. W piątek, 5 grudnia, odbyło się kolejne wydarzenie on-line w ramach cyklu Literackie Spotkania Filozoficzne. Mgr Aleksander Tyszkiewicz ze Szkoły Doktorskiej UIK oraz dr Magdalena Kozak przygotowali warsztat online pt. „Lalka, czyli o prozie życia i filozofii Bolesława Prusa”.

Grudniowe spotkanie Gildii Gier Fabularnych

Dr Maciej Jemioł, filozof i groznawca, zaprosił studentów dowolnego kierunku na dłuższą chwilę dobrej zabawy w miłym towarzystwie i na żywo, w budynku Uczelni. Kolejne spotkanie pasjonatów i adeptów gier fabularnych odbyło się we wtorek, 2 grudnia, w godz. 14.00-20.00.

Prof. Piotr Duchliński o zniekształceniach poznawczych

Centrum badawczo-wdrożeniowe Critical Thinking Research Lab działające przy Instytucie Filozofii zorganizowało bezpłatne szkolenie online prowadzone przez dr hab. Piotra Duchlińskiego prof. UIK pt. „Zniekształcenia poznawcze i rola krytycznego myślenia w ich restrukturyzacji”. Codziennie podejmujemy setki decyzji, oceniamy sytuacje, ludzi i siebie samych. Jednak nasz umysł często nas oszukuje. Zniekształcenia poznawcze to błędy w myśleniu, które wpływają na nasze emocje, zachowania i relacje. Dzięki narzędziom krytycznego myślenia można nauczyć się je rozpoznawać i skutecznie z nimi pracować. Szkolenie odbyło się w sobotę, 6 grudnia, i zgromadziło prawie 20 mocno zaangażowanych osób.

Dr hab. Jarosław Kucharski o praktyce argumentowania w etyce

W sobotę, 13 grudnia, dr hab. Jarosław Kucharski poprowadził ośmiogodzinne szkolenie online pt. „Etyczna argumentacja w praktyce. Jak odpowiedzialne argumentować w sporach moralnych”. Pan Profesor podjął zagadnienia takie, jak: psychologia moralności, pułapki argumentacji, odpowiedzialne argumentowanie itp.; spróbuje odpowiedzieć na pytania: dlaczego argumentacja moralna jest trudna? Czy potrzebujemy „moralnego tłumacza”? i inne. Nagranie ze szkolenia znajduje się na kanale youtube Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie: https://www.youtube.com/live/DExEfutIo_o?si=Lbl1x6gFAYsjGJo6

Szkolenie zostało zrealizowane w ramach projektu „Spory moralne XXI wieku” kierowanego przez dr hab. Piotra Duchlińskiego prof. UIK i dofinansowanego ze środków budżetu państwa przyznanych przez Ministra Nauki w ramach „Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II” (nr umowy: POPUL/SN/0231/2024/021).

Czytanie Sartre’a z dr Magdaleną Kozak

W grudniu odbyły się aż dwa seminaria lekturowe Polskiego Towarzystwa Fenomenologicznego oraz Instytutu Filozofii i Socjologii PAN prowadzone przez dr Magdalenę Kozak. W poniedziałek, 1 grudnia, Pani Doktor zaproponowała licznie zgromadzonym pasjonatom fenomenologii i egzystencjalizmu francuskiego dwa teksty Jean-Paula Sartre’a: „Więźniowie z Altony” oraz „Pokój”, natomiast 22 grudnia zebrani na seminarium analizowali teksty: „Diabeł i Pan Bóg” oraz „Przy drzwiach zamkniętych”.

Seminaria w ramach cyklu „Czytanie…” są poświęcone studium dzieł przedstawicieli ruchu fenomenologicznego, pracom myślicieli, którzy inspirowali twórców fenomenologii, oraz tych, którzy inspirowali się fenomenologią. W semestrze zimowym 2025/2026 cykl siedmiu spotkań prowadzi dr Magdalena Kozak z Katedry Filozofii Współczesnej Instytutu Filozofii UIK.

Więcej szczegółów: https://ifispan.pl/czytanie-sartrea/

Dr Szczepan Urbaniak i dr Magdalena Kozak badają ekranizacje literatury pięknej

We wtorkowy wieczór, 9 grudnia, odbyło się spotkanie z „Wielkim Gatsbym” w reżyserii Baza Luhrmanna z Leonardo Di Caprio w roli głównej. To piąta ekranizacja początkowo mało znanej powieści amerykańskiego pisarza Francisa Scotta Fitzgeralda z 1925 roku, która współcześnie często jest omawiana w amerykańskich szkołach średnich jako jedna z kanonu lektur. Powieść rozgrywa się w Nowym Jorku początku lat 20. XX wieku, w czasach gospodarczego dobrobytu, prohibicji, ale też rozwoju zorganizowanej przestępczości i upadku moralności. W filozoficzne wątki i konteksty wprowadziła tym razem dr Magdalena Kozak.

Dziesięć dni później, 19 grudnia, dr Szczepan Urbaniak, prowadził filozoficznego refleksje o polskim filmie „Sanatorium pod klepsydrą” (1973) opartym na niesamowitej prozie Brunona Schulza i stworzonym przez wybitnego krakowskiego reżysera Wojciecha Jerzego Hasa. Has to wysokiej klasy specjalista od filmowych adaptacji prozy literackiej. Ma na swoim koncie wiele takich dzieł, m.in. "Rękopis znaleziony w Saragossie". Warto przypomnieć, że Sejm ustanowił 2025 rok - „Rokiem Wojciecha Jerzego Hasa”.

Filozoficzne spotkania dyskusyjne dr Ewy Odoj i dr Magdaleny Kozak

W ramach Młodzieżowego Koła Filozoficznego dr Ewa Odoj poprowadziła 16 grudnia spotkanie dyskusyjne pt. „Moralność: relatywna czy obiektywna?” Dyskusja z młodymi ludźmi skupiła się wokół podstawowych pytań: czy dobro i zło zależą od kultury, czasu i opinii? Czy istnieją obiektywne zasady moralne? Takie ćwiczenie na pewno będzie pomocne w tym grudniowym czasie rachunków sumienia i podsumowywania kolejnego roku życia.

Natomiast grudniowe spotkanie w ramach Akademickiego Forum Filozoficznego poświęcone zostało niezwykłemu i inspirującemu koreańsko-niemieckiemu filozofowi. Byung-Chul Han pokazuje, jak ciekawie i dużo filozofia może powiedzieć o współczesnych zjawiskach, które wydają nam się problemami wyłącznie psychologicznymi lub socjologicznymi. Spotkanie pt. „Człowiek przebodźcowany  – społeczeństwo zmęczenia. Jak sobie radzić?” poprowadziła dr Magdalena Kozak. Wydarzenie odbyło się zdalnie w czwartek, 18 grudnia.

Fenomenologia Edmunda Husserla odniesiona do codziennego życia

W środę, 3 grudnia, odbyło się kolejne spotkanie w ramach międzynarodowego seminarium na temat horyzontów etyczno-antropologicznych i religijnych fenomenologii Edmunda Husserla. Seminarium prowadziła w języku niemieckim dr Monika Adamczyk-Enriquez, a organizatorem całej serii seminariów jest Centrum Etyki Chrześcijańskiej im. Tadeusza Ślipko SJ przy UIK.

Prof. Anna Bugajska na konferencji “CITY AND BEAUTY: possibilities of habitability and cooperation”

Rok temu w Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie, a w tym roku w Universidad Panamericana w Guadalajarze: od 26 do 28 listopada w Meksyku odbywał się V International City and Philosophy Congress pt. “CITY AND BEAUTY: possibilities of habitability and cooperation”. W kongresie wzięła udział filozofka i kulturoznawczyni, dr hab. Anna Bugajska prof. UIK, która wygłosiła referat: „The Architecture of Values: Beauty and the Digital City”.  Więcej o V Kongresie: https://www.filosofiayciudad.com/en/congress

Warto przypomnieć, że IV International City and Philosophy Congress pt. “Movement(s) and Identity” odbył się w dniach 19-20 września 2024 r. w Krakowie. W zespole organizującym konferencję byli dr hab. Anna Bugajska prof. UIK (przewodnicząca), dr Marek Liszka, dr Jacek Poznański SJ, oraz osoby z międzynarodowego Associación Filosofia y Ciudad: prof. Julia Urabayen, dr Jorge León Casero. Obecnie przygotowujemy numer specjalny czasopisma „Perspektywy kultury” (2026/2) pt. „Movement(s) and Identity?”, w którym znajdą się artykuły oparte na referatach wygłoszonych podczas krakowskiej konferencji.

 Dr Jakub Pruś na uroczystej Gali XXI Konkursu Popularyzator Nauki

Na zaproszenie serwisu „Nauka w Polsce” prowadzonego przez Polską Agencję Prasową, podczas uroczystej Gali XXI Konkursu Popularyzator Nauki w Centrum Prasowym PAP w Warszawie, dr Jakub Pruś, wygłosił wykład gościnny pt. „Czego dobremu argumentowi potrzeba? (czyli jak naukowcy mogą przekonywać jeszcze lepiej?)” (Link do transmisji: https://fb.watch/DXIJqAwRkn/, od 57 minuty nagrania). Obecni na wykładzie byli wice-minister, prof. Andrzej Szeptycki, członkowie Kapituły nagrody z prof. Michałem Kleiberem na czele, oraz śmietanka popularyzatorów nauki w Polsce. „Nauka w Polsce” to ogólnopolski serwis internetowy PAP, którego celem jest odnotowywanie i promowanie osiągnięć polskich naukowców oraz popularyzacja rodzimej nauki.

Warto przypomnieć, że dr Pruś, autor kanału youtube „Logika codzienna”, był finalistą tegorocznego konkursu w kategorii Naukowiec i jednym spośród 24 finalistów wyłonionych z grupy ponad 70 zgłoszonych naukowców, animatorów, instytucji, zespołów i przedstawicieli mediów popularyzujący naukę.

Prof. Anna Zhyrkova w TVP o Augustynie i  Tomaszu z Akwinu

Zapraszamy do oglądania dwóch produkcji TVP, w których swój duży wkład miała p. dr hab. Anna Zhyrkova prof. UIK. W odcinku „Augustyn z Hippony a jedność rozumu i wiary” (https://vod.tvp.pl/programy,88/niepojete-odcinki,2349689/odcinek-5,S01E05,2414759) Pani Profesor przybliżyła głębię myśli filozoficznej tego niezwykle wpływowego także i dzisiaj autora. Natomiast w odcinku „Filozofia Tomasza z Akwinu” (https://vod.tvp.pl/programy,88/niepojete-odcinki,2349689/odcinek-6,S01E06,2430536) Prof. Zhyrkova przybliżyła metafizykę największego myśliciela średniowiecznego chrześcijaństwa.

Obydwa filmy powstały w ramach cyklu „Niepojęte” podejmującego zagadnienia z pogranicza filozofii, religii i duchowości. Cykl ten to 17 krótkich form, które stawiają ważne pytania i zachęcają do głębszej refleksji nad życiem. Każdy odcinek w syntetyczny sposób prezentuje sylwetki wybranych filozofów oraz ich podejście do kwestii wiary i sensu istnienia. Cała seria jest dostępna na TVP VOD.

Za scenariusz i reżyserię odpowiada p. Michalina Maciejewska, dzisiaj dziennikarka i menadżerka kultury, a kiedyś (10 lat temu) także studentka filozofii w Instytucie Filozofii.

100. odcinek „Logiki codziennej” i start w drugą setkę

Ukazał się 100. odcinek „Logiki codziennej”! Jest co świętować, bo zbliża się także 10. rocznica powstania kanału. Właśnie dołączył też 11-tysięczny subskrybent. Serdecznie gratulujemy! Przy tych okrągłych okazjach dr Jakub Pruś zaprasza na „Krótką historię ‘Logiki codziennej’ & przegląd komentarzy” (https://youtu.be/tQKoTHPJBL4?si=7TUGxeyXfpks7KhR). Dzieli się m.in. tym, jak sam radzi sobie z hejtem w komentarzach (ta plaga dotyka wszystkich aktywnych w internecie). Życzymy wielu sukcesów w popularyzowaniu nauki!

Okazją dla szerszej refleksji w 101. odcinku „Logiki codziennej” jest awaria na Ruczaju w Krakowie, a właściwie narracja, która wokół niej powstała. Zapraszamy do wysłuchania, oglądania i komentowania materiału dr. Jakuba Prusia pt. „Awaria tramwajów i epidemia nieżyczliwej interpretacji”, w którym Autor wykorzystuje pojęcie życzliwej interpretacji (oraz swoje badania naukowe) do naświetlenia codziennych problemów wielkich miast (https://youtu.be/Mf2E_PSkeUo?si=zlgmXloZai320LkT).

Paryskie badania fenomenologiczne dr Robert Grzywacza

Dr Robert Grzywacz pozdrawia z Paryża! Najbliższe trzy miesiące spędzi na stażu naukowo-badawczym w Uniwersytecie Sorbonne-Paris IV pod opieką prof. Claude'a Romano. W tym czasie mieszka w budynku Stacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk w Paryżu.

Prof. Romano jest wykładowcą na Uniwersytecie Paris-Sorbonne oraz profesorem na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Katolickiego w Australii. Jego praca badawcza dotyczy fenomenologii, metafizyki, hermeneutyki i literatury, w szczególności fenomenologii wydarzenia. Jest laureatem m.in. wielkiej nagrody filozoficznej Akademii Francuskiej w 2020 roku za całość swojej twórczości. Prof. Romano odwiedził ostatnio Polskę – na zaproszenie dr Grzywacza wziął udział w warszawskiej konferencji fenomenologicznej o fenomenie zła w końcu listopada br.

Dr Grzywacz niedawno opublikował polskie tłumaczenie fragmentu książki prof. Romano (Principia, 2024, Tom 71, s. 27-48 https://doi.org/10.4467/20843887PI.24.002.21352). Zapraszamy do lektury

Współpracowniczka Instytutu Filozofii dyrektorką Edith-Stein-Archiv

1 grudnia br. funkcję dyrektorki instytutu badawczego Edith-Stein-Archiv w Kolonii (Niemcy) objęła dr Monika Adamczyk-Enriquez, nasza współpracowniczka. Pani Doktor od 2024 roku współpracuje z Instytutem Filozofii UIK, gdzie prowadzi różnego rodzaju zajęcia (głównie z filozofii niemieckiej), a także z Centrum Etyki Chrześcijańskiej UIK, w ramach którego prowadzi międzynarodowe seminarium fenomenologiczne. Dr Adamczyk-Enriquez jest związana z Archiwum od 2019 roku jako pracownik naukowy, a od 2022 roku pełniła funkcję zastępcy dyrektora. Serdecznie gratulujemy i życzymy dalszego dynamicznego rozwoju tego ważnego ośrodka badań nad myślą Edyty Stein.

Dofinansowanie dla konferencji „Christian Philosophy 2026”

Bardzo się cieszymy, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego pozytywnie rozpatrzyło wniosek projektowy pt. „Christian Philosophy: Between Christian and Post-Christian Worldviews”, wspierający finansowo 4. Międzynarodową Konferencję organizowaną przez Instytut Filozofii w dniach 22-23 września 2026. Wniosek otrzymał pełne finansowanie: w 6 z 8 kryteriów przyznano najwyższe noty punktowe, dzięki czemu wniosek otrzymał 23 na 25 punktów. Serdecznie gratulujemy Panu Doktorowi Maciejowi Jemiołowi, kierownikowi projektu i przewodniczącemu zespołu organizującego konferencję, oraz wszystkim jego współpracownikom.

W grudniu został ogłoszony Call for Paper dla konferencji „Christian Philosophy: Between Christian and Post-Christian Worldviews”. Zachęcamy do promowania tego międzynarodowego wydarzenia szczególnie wśród Państwa zagranicznych współpracowników. Więcej informacji o konferencji: https://christianphilosophy.ignatianum.edu.pl/christian-philosophy-between-christian-and-post-christian-worldviews-2026/ . Wydarzenie na FB: https://fb.me/e/9ZEPYaLqX. Rejestracja prelegentów: https://easychair.org/conferences?conf=chp26